باغ نارنجستان
معرفی کلی
خانهٔ قوام یا باغ نارنجستان قوام در دورهٔ قاجار محل اقامت حاکم شیراز بوده است. این بنا توسط چند نسل از خاندان قوام احداث و تکمیل شد. لقب «نارنجستان» از درختان نارنج حیاط این عمارت گرفته شده است. در حال حاضر، این مجموعه با عنوان موزهٔ نارنجستان تحت مدیریت دانشگاه شیراز قرار دارد.
بین سالهای ۱۳۴۸ تا ۱۳۵۸، خانهٔ قوام توسط مؤسسه آسیایی دانشگاه پهلوی به سرپرستی ایرانشناس مشهور، آرتور اپهام پوپ، مورد استفاده قرار گرفت. در سالهای اخیر، زیرزمین ضلع شمالی مجموعه بازسازی شده و به موزهای اختصاص یافته که در آن اشیای فرهنگی اهدایی پروفسور پوپ نگهداری میشود.
مکان نارنجستان قوام
این باغ یکی از آثار دوره قاجاریه در شیراز است و در محلهٔ بالا کفت، در بخش شرقی انتهای خیابان لطفعلیخان زند واقع شده است. این محدوده تقریباً در انتهای شرقی شهر قدیم قرار دارد و پیشتر دروازه دولت، دروازه منذر و کل شیخ ابوذر در آن مستقر بودهاند.
تاریخچه
نسب خاندان قوام شیرازی به حاج ابراهیم خان کلانتر، وزیر کریمخان زند، بازمیگردد. پس از کشته شدن اکثریت اعضای خانواده به دستور فتحعلیشاه، تنها پسر او، علیاکبر، زنده ماند و بعدها به مقام والی شیراز منصوب شد و لقب «قوامالملک» دریافت کرد.
پس از او، پسرش علیمحمد خان قوامالملک حکومت شیراز را به دست گرفت و عملیات ساخت خانهٔ قوام آغاز شد. این مجموعه در دورهٔ محمدرضا خان قوامالملک تکمیل شد. نارنجستان قوام بخشی بیرونی از خانهٔ اصلی بود که به زیرزمین و اندرونی خانه راه داشت و برای امور دیوانی، اداری و پذیرایی مهمانان مورد استفاده قرار میگرفت.پس از مرگ محمدرضا خان، خانه به فرزندانش منتقل شد. در دوران معاصر، باغ و عمارت به دلیل وجود فراوان درختان نارنج به نام «نارنجستان قوام» معروف شده است. احداث باغ و مجموعه بناهای آن توسط علیمحمد خان آغاز و در سال ۱۳۰۰ قمری توسط فرزندش محمدرضا خان تکمیل گردید.در سالهای بعد، تغییراتی در ساختمانها به وسیلهٔ ابراهیم قوام اعمال شد و مجموعه به عنوان موزه و مرکزی فرهنگی به دانشگاه شیراز اهدا گردید. مؤسسه آسیایی دانشگاه شیراز با همکاری سازمان برنامه و هنرپیشگان و صنعتگران، تعمیرات و مرمت گستردهای انجام داد و هماکنون مجموعهای از کتابها و اشیای فرهنگی پروفسور پوپ در کتابخانهٔ این مرکز نگهداری میشود.


